Wallbox do garażu podziemnego w bloku – jak wybrać odpowiednią stację?

Jeżeli chcesz ładować samochód elektryczny na swoim miejscu postojowym w garażu podziemnym, wybór wallboxa powinien być jednym z ostatnich etapów inwestycji, a nie pierwszym.

Najpierw trzeba sprawdzić, skąd stacja może zostać zasilona, jaka moc jest dostępna, jakie zabezpieczenia będą wymagane i czy budynek pozwala na wykonanie instalacji w wybrany sposób. Dopiero na tej podstawie można rozsądnie zdecydować, czy potrzebujesz wallboxa 7,4 kW, 11 kW czy 22 kW oraz jakie funkcje urządzenia rzeczywiście będą przydatne. Ogólny przebieg całej inwestycji opisujemy w przewodniku jak wygląda proces krok po kroku.

Jaki wallbox najlepiej sprawdzi się w garażu podziemnym?

W większości prywatnych instalacji w budynkach wielorodzinnych warto szukać wallboxa, który:

• pozwala ograniczyć maksymalną moc ładowania,
• umożliwia zabezpieczenie dostępu, np. kartą RFID,
• posiada rozwiązanie do wykrywania prądów różnicowych DC albo współpracuje z odpowiednimi zabezpieczeniami zewnętrznymi,
• umożliwia odczyt zużycia energii,
• ma zapewniony serwis i aktualizacje oprogramowania,
• może współpracować z systemem zarządzania mocą,
• nie wymaga stałego dostępu do sieci komórkowej, jeśli w garażu nie ma dobrego zasięgu,
• jest zgodny z rozwiązaniami wskazanymi w projekcie lub ekspertyzie.

Nie oznacza to jednak, że każda stacja musi posiadać wszystkie te funkcje.

Dobry wallbox do bloku to urządzenie dobrane do konkretnego budynku, samochodu i sposobu użytkowania.

Zacznij od instalacji elektrycznej, a nie od katalogu wallboxów

To najważniejsza zasada. Wallbox o mocy 22 kW nie będzie ładował samochodu z mocą 22 kW tylko dlatego, że taka wartość znajduje się w jego specyfikacji. Na rzeczywistą moc ładowania wpływają jednocześnie:

1. możliwości instalacji elektrycznej budynku,
2. moc dopuszczona dla danego punktu ładowania,
3. parametry przewodu i zabezpieczeń,
4. możliwości samego wallboxa,
5. maksymalna moc ładowania AC obsługiwana przez samochód.

W przypadku budynku wielorodzinnego szczególne znaczenie ma dostępna rezerwa mocy. To właśnie ekspertyza dopuszczalności może określić między innymi, jaka moc budynku może zostać przeznaczona na ładowanie samochodu, gdzie można przyłączyć punkt oraz jakie warunki techniczne i zabezpieczenia należy zastosować. Wynika to bezpośrednio z art. 12c ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych.

Dlatego zakup wallboxa przed sprawdzeniem instalacji może skończyć się sytuacją, w której urządzenie będzie przewymiarowane albo nie będzie pasowało do przyjętego sposobu zasilania. Co sprawdza się na miejscu, opisujemy w artykule o wizji lokalnej przed montażem wallboxa.

Wallbox 11 kW czy 22 kW? Większa moc nie zawsze daje szybsze ładowanie

Najczęściej porównywane są stacje AC o mocy 11 i 22 kW. Różnica jest znacząca dla instalacji elektrycznej, ale nie zawsze dla użytkownika.

*Wartości orientacyjne, bez strat ładowania i zmian mocy występujących podczas rzeczywistego ładowania.

Jeżeli samochód posiada pokładową ładowarkę AC o maksymalnej mocy 11 kW, podłączenie go do stacji 22 kW nadal oznacza ładowanie z maksymalną mocą około 11 kW. W garażu podziemnym samochód często stoi przez 8, 10 lub 12 godzin, więc dla wielu kierowców maksymalna możliwa moc nie jest potrzebna. Obliczenia dla 3,7, 7,4 i 11 kW pokazujemy w poradniku Jaka moc ładowarki do bloku?.

Zamiast pytać „Czy kupić wallbox 22 kW?”, lepiej zapytać: „Jakiej mocy rzeczywiście potrzebuję i jaką moc może bezpiecznie zapewnić instalacja budynku?”

W bloku kontrola dostępu jest ważniejsza niż w domu jednorodzinnym

Wallbox zamontowany przy miejscu postojowym znajduje się zazwyczaj w części garażu dostępnej również dla innych mieszkańców. Z tego powodu warto przewidzieć możliwość zablokowania nieautoryzowanego ładowania.

Jednym z najprostszych rozwiązań jest RFID — użytkownik przykłada kartę lub brelok do wallboxa i dopiero wtedy może rozpocząć ładowanie. Alternatywą może być aplikacja mobilna albo identyfikacja użytkownika przez system zarządzania stacjami. W prywatnym garażu wielostanowiskowym RFID ma jednak dużą zaletę: może działać lokalnie i nie wymaga każdorazowego korzystania z telefonu.

Jeżeli samochód jest ładowany na parkingu współdzielonym z innymi mieszkańcami, możliwość kontroli dostępu warto traktować jako jedno z podstawowych kryteriów wyboru.

Nie zakładaj, że modem 4G będzie działał pod ziemią

Łączność internetowa może być bardzo przydatna. Pozwala między innymi:

• sprawdzać historię ładowania,
• monitorować urządzenie i zmieniać konfigurację,
• wykonywać aktualizacje oprogramowania,
• integrować stację z zewnętrznym systemem,
• zdalnie diagnozować część usterek.

Problem pojawia się wtedy, gdy komunikacja ma opierać się wyłącznie na sieci komórkowej. Garaż podziemny może znajdować się jedną, dwie lub kilka kondygnacji poniżej poziomu terenu, a betonowe ściany i stropy skutecznie osłabiają sygnał. Przed zakupem wallboxa z modemem LTE sprawdź zasięg dokładnie przy miejscu postojowym.

Brak stabilnego 4G nie przekreśla możliwości korzystania ze stacji online. W zależności od urządzenia i infrastruktury można zastosować na przykład Ethernet, Wi-Fi, wspólną bramkę komunikacyjną albo rozwiązania przygotowane dla całego systemu ładowania.

Internet może być potrzebny. Modem 4G nie musi być jedynym sposobem jego zapewnienia.

Sprawdź zabezpieczenia wymagane przez producenta

Wallbox jest urządzeniem dużej mocy, które może pracować przez kilka godzin bez przerwy. Dlatego sposób jego zabezpieczenia powinien zostać określony już na etapie projektu wykonawczego. Norma IEC 60364-7-722 dotyczy instalacji niskiego napięcia przeznaczonych m.in. do zasilania pojazdów elektrycznych.

W praktyce projektant powinien dobrać między innymi:

• zabezpieczenie nadprądowe,
• ochronę różnicowoprądową,
• sposób ochrony przed składową stałą prądu różnicowego,
• przekrój przewodu i sposób prowadzenia instalacji,
• wymagane zabezpieczenia przeciwprzepięciowe,
• rozwiązania wynikające z warunków konkretnego budynku.

Część wallboxów posiada wbudowaną detekcję prądu różnicowego DC, np. 6 mA. Inne wymagają dodatkowych zabezpieczeń zamontowanych w rozdzielnicy. Nie porównuj więc urządzeń wyłącznie na podstawie informacji „wallbox ma zabezpieczenie różnicowoprądowe” — sprawdź dokładnie, co znajduje się wewnątrz urządzenia i czego producent wymaga przed stacją.

Wallbox powinien być zasilany z przygotowanego do tego obwodu

W garażu mogą znajdować się istniejące gniazda 230 V albo trójfazowe gniazda CEE. Nie oznacza to automatycznie, że można na ich podstawie zbudować stały system ładowania samochodu. Ładowanie EV jest długotrwałym obciążeniem elektrycznym, dlatego instalacja powinna zostać zweryfikowana pod kątem:

• obciążalności przewodów,
• zabezpieczeń i ochrony przeciwporażeniowej,
• spadków napięcia,
• parametrów rozdzielnicy,
• możliwości dalszej rozbudowy.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zaprojektowanie obwodu przeznaczonego do zasilania punktu ładowania i wykonanie go zgodnie z dokumentacją. Nie wybieraj lokalizacji wallboxa tylko dlatego, że kilka metrów dalej znajduje się wolne gniazdo. Warunki specyficzne dla garaży, w tym ochronę przeciwpożarową, omawiamy w poradniku wallbox w garażu podziemnym, a przebieg prac — w artykule montaż wallboxa w bloku.

Zastanów się, jak będzie rozliczana energia

W domu jednorodzinnym ten temat praktycznie nie istnieje. W garażu budynku wielorodzinnego może być kluczowy. Jeżeli wallbox jest zasilany z instalacji części wspólnych, trzeba ustalić, w jaki sposób energia zużyta przez samochód będzie przypisywana konkretnemu mieszkańcowi.

Może to być osobny układ pomiarowy, dodatkowy licznik energii albo pomiar realizowany przez system ładowania. Przed zakupem urządzenia ustal: kto będzie płacił za energię i na podstawie jakiego pomiaru zostanie obliczone zużycie. Zasady po stronie zarządu opisujemy w informacjach dla zarządcy.

Jeżeli stacja ma uczestniczyć w systemie rozliczeń, zwróć uwagę na dokładność pomiaru oraz możliwość eksportowania danych. W określonych modelach rozliczeń przydatny może być licznik zgodny z MID. Sama obecność licznika w wallboxie nie oznacza jeszcze, że będzie on odpowiedni do każdego sposobu rozliczania energii.

Pomyśl o kolejnych samochodach elektrycznych w garażu

Dzisiaj możesz być pierwszą osobą w budynku, która chce zamontować wallbox. Za kilka lat takich osób może być kilkanaście. Jeżeli każdy punkt zostanie wykonany całkowicie niezależnie, w pewnym momencie dostępna moc budynku może stać się ograniczeniem.

Dlatego warto sprawdzić możliwość współpracy z systemem dynamicznego zarządzania mocą (DLM, load balancing). Taki system dostosowuje moc ładowania do aktualnych możliwości instalacji — gdy kilka samochodów jest podłączonych jednocześnie, dostępna moc zostaje rozdzielona pomiędzy pojazdy, zamiast wymagać pełnej mocy dla każdego stanowiska przez cały czas.

Dla pojedynczego użytkownika ta funkcja może dziś wydawać się zbędna, ale dla całego budynku za kilka lat może stać się bardzo istotna. Jeżeli infrastruktura będzie rozbudowywana, sprawdź też, czy wallbox obsługuje otwarte standardy komunikacji, np. OCPP, albo może współpracować z systemem nadrzędnym.

Czy przed zakupem wallboxa potrzebna jest ekspertyza?

W budynkach wielorodzinnych z więcej niż trzema samodzielnymi lokalami mieszkalnymi instalacja punktu ładowania jest objęta procedurą z art. 12b ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Po złożeniu wniosku o montaż ładowarki zarząd wspólnoty, spółdzielnia lub zarządca co do zasady zleca wykonanie ekspertyzy dopuszczalności.

Ustawa przewiduje wyjątek: ekspertyza nie jest wymagana, jeżeli w budynku została już zaprojektowana i wykonana instalacja elektryczna przeznaczona do zasilania punktów ładowania. Wtedy nowy punkt powinien zostać dostosowany do parametrów i zabezpieczeń tej infrastruktury.

Ekspertyza określa m.in.:

• moc możliwą do wykorzystania na potrzeby ładowania,
• miejsce dopuszczalnego przyłączenia,
• maksymalną moc punktu,
• wymagane rozwiązania techniczne,
• zasady bezpiecznej eksploatacji,
• wymagania związane z bezpieczeństwem pożarowym.

Z perspektywy kupującego oznacza to jedno: najbezpieczniej wybierać konkretny model wallboxa dopiero wtedy, gdy znane są warunki techniczne instalacji. Orientacyjne kwoty znajdziesz w artykule koszt ekspertyzy dopuszczalności.

Wallbox poniżej 11 kW a zgoda wspólnoty

W przypadku wspólnoty mieszkaniowej zgoda na instalację i eksploatację punktu ładowania o mocy mniejszej niż 11 kW jest czynnością zwykłego zarządu. Ustawa posługuje się właśnie określeniem „mniejszej niż 11 kW”. Szczegóły wyjaśniamy w poradniku zgoda wspólnoty na wallbox.

Nie oznacza to jednak, że z tego powodu należy automatycznie wybierać konkretny wallbox lub samodzielnie ograniczać jego parametry. Moc punktu powinna wynikać z warunków technicznych, dokumentacji i przyjętego sposobu realizacji inwestycji.

Jakich funkcji wallboxa naprawdę potrzebujesz? Checklista

Jeżeli na któreś z tych pytań nie znasz jeszcze odpowiedzi, zakup urządzenia można odłożyć do czasu przygotowania projektu lub ustalenia warunków montażu.

Najczęstsze błędy przy wyborze wallboxa do garażu podziemnego

• Zakup stacji 22 kW bez sprawdzenia, czy samochód i instalacja pozwolą taką moc wykorzystać.
• Dopłacanie do modemu LTE bez wcześniejszego sprawdzenia zasięgu na poziomie garażu.
• Urządzenie sterowane wyłącznie przez aplikację, gdy właściciel potrzebuje przede wszystkim prostego zabezpieczenia stacji przed użyciem przez inne osoby.
• Pomijanie sposobu rozliczenia energii z wspólnotą, spółdzielnią lub zarządcą.
• Tanie urządzenie bez zaplecza serwisowego i dokumentacji — późniejsza wymiana z powodu braku części lub wsparcia może kosztować więcej niż początkowa oszczędność.

Sama stacja jest tylko jednym elementem całej inwestycji. Pełne zestawienie wydatków znajdziesz w artykule koszt wallboxa w bloku.

Jaki wallbox do garażu podziemnego wybrać? Najkrótsza odpowiedź

Do garażu podziemnego w bloku najlepiej wybrać wallbox dopasowany do parametrów instalacji budynku, wyposażony w kontrolę dostępu, możliwość ograniczenia mocy oraz rozwiązania pozwalające prawidłowo zabezpieczyć i opomiarować punkt ładowania.

W wielu przypadkach wystarczająca będzie stacja 11 kW. Wallbox 22 kW ma sens wtedy, gdy jego większą moc może wykorzystać zarówno samochód, jak i instalacja. RFID jest zwykle bardzo praktyczne w garażu wspólnym, a modem 4G warto traktować jako dodatkową możliwość komunikacji, nie podstawowe kryterium wyboru. Przy rozwoju infrastruktury rośnie znaczenie zarządzania mocą, komunikacji z innymi urządzeniami i sposobu rozliczania energii.

Najważniejsze jest zachowanie właściwej kolejności:

1. warunki techniczne budynku,
2. ekspertyza lub weryfikacja istniejącej infrastruktury,
3. projekt i sposób zasilania,
4. dobór wallboxa,
5. montaż i uruchomienie.

Dzięki temu wybierasz urządzenie, które rzeczywiście może działać w danym garażu, zamiast próbować później dopasować instalację do wcześniej kupionej stacji. Jeśli chcesz przejść przez ten proces z pomocą fachowca, skorzystaj z formularza znajdź specjalistę.